Reisboekhandel merkt groeiende vraag naar gespecialiseerde gidsen

Bunkertoerisme: Gewapend beton als erfgoed

Tastbare herinneringen aan oorlogen blijken na enige tijd trekpleisters voor bezoekers. Eerst is dat vanwege herinneringen maar steeds vaker uit historische belangstelling of het gewoon willen zien. Denk maar aan  de loopgraven uit de Eerste Wereldoorlog in België en de invasiestranden van de Tweede Wereldoorlog in Normandië.
Recent is er ook aandacht voor weinig fraaie bunkercomplexen zoals de Maginotlinie en de Atlantikwall. ‘De vraag om speciale gidsen hiervoor stijgt’, zegt Frank Hovers van reisboekwinkel Landschap. ‘We zijn dan ook blij dat we voor onze klanten deze gespecialiseerde gidsen in huis hebben, zelfs in het Nederlands’.Mooi?
Mooi kun je ze moeilijk noemen, de soms (groten)deels onder de grond liggende bunkercomplexen uit de beide wereldoorlogen. Ze spreken ook veel minder tot de verbeelding dan de feodale middeleeuwse kastelen en de ommuurde plaatsen en forten uit de eeuwen daarna.

Deel van landschap
Ze zijn inmiddels wel onderdeel van het landschap en vertellen louter door hun aanwezigheid over de beladen geschiedenis. Omdat er nogal eens een bunker gesloopt werd, roepen verenigingen zoals de Simon Stevin stichting, de werkgroep Moderne Fortificatie in België en de Menno van Coehoorn Stichting in Nederland op tot restauratie en bescherming.

Duitse dreiging
Van Elzas-Lotharingen tot Luxemburg, dichtbij het drielandenpunt Frankrijk-België-Duitsland, ligt de Maginotlinie of beter de restanten ervan. In 1928 werd met de bouw gestart van dit indrukwekkende fortificatiesysteem, dat een dreigende Duitse aanval zou moeten tegen houden. Het was het meest geavanceerde militaire systeem uit zijn tijd.

In kaart
Schrijver Frank Philippart brengt in zijn door Lannoo uitgegeven boek de restanten zorgvuldig in kaart. Daarvoor heeft hij de Frans-Duitse grensstreek uitvoerig uitgekamd. Uiteraard is er ook ruim aandacht voor de geschiedenis. Mede dankzij de gedetailleerde kaartjes en beschrijvingen is dit de meest complete gids om de Maginotlinie zelf te gaan verkennen.

Atlantikwall moest invasie voorkomen
De Duitse legerstaf wist in de Tweede Wereldoorlog dat de dreiging van zee zou komen. Daartoe werd een kustverdediging opgeworpen met bunkers en geschut van Noorwegen tot Spanje, de Atlantikwall. In Nederland zijn er nog legio betonnen restanten.

Degelijk
Ook hierover schreef Philippart een reisgids. Hij brengt de restanten in kaart van Willemstad tot de monding van de Somme in Noord-Frankrijk. Hij deed dat op dezelfde degelijke manier als voor de Maginotlinie. Daarnaast is er over deze verdedigingslinie een wandelgids voor het stuk tussen Rijnmond en IJmond.

Ingepast
Naast volop foto’s en een uitvoerige beschrijving van de historische achtergronden besteedt auteur Maarten Peters aandacht aan hoe de resterende Atlantikwall hergebruikt en ingepast kan worden in de huidige ruimtelijke ordening.

Vestinglandschappen
Tot slot toont Frank Hovers de kaart Vestinglandschappen van de Stichting Menno van Coehoorn met alle nog zichtbare vestingwerken in Nederland: vestingsteden, forten, kleine vestingwerken, kazematten en bunkers.

Informatie
Behalve de locatie toont de kaart ook waarom de verdedigingswerken juist op die plaats liggen. Handig is de informatie over bouwjaar, of en hoe bezienswaardig het is en de toegankelijkheid. De kaart maakt duidelijk dat in ons land ook op het gebied van militair erfgoed veel te ontdekken val