Reisgidsen over politiek gevoelige landen

Dominicus Israël.

Wie de reisfolders ziet van Israël, Myanmar of Sri Lanka ziet alleen maar zonnige stranden, palmbomen en vrolijke mensen op zonovergoten marktjes. De werkelijkheid is soms heel anders. Hoe gaat een uitgever van serieuze reisgidsen om met een politiek gevoelig land?  Een voorbeeld. De nieuwe Israel reisgids van Dominicus (uitgeverij Gottmer)
Israël is niet alleen de bakermat van drie van de voornaamste godsdiensten in de wereld (jodendom, christendom en islam), maar ook het scharnierpunt van ingrijpende politieke ontwikkelingen. Én het is een boeiend vakantieland. In de Dominicus-reeks verschijnt nu de reisgids Israël en de Palestijnse gebieden. Uitgever Klaas Jan Hoeve vertelt over de dillema’s en hoe de gids van de redactie toch ‘de juiste balans’ kreeg.
Treffend tijdsbeeld aan de Klaagmuur in Jeruzalem. Ook hier blijft het mobieltje binnen bereik.  “Voor een reisgidsenuitgever is het maken van een gids over Israël een heikel project. Er zijn immers weinig landen ter wereld waarover de meningen zo duidelijk uiteenlopen als Israël”, zegt de verantwoordelijk uitgever van de Dominicus reeks.Gevolgen
Daar komt bij, dat elke nieuwe confrontatie tussen de Israëlische overheid en de Palestijnen ogenblikkelijk gevolgen heeft voor het toerisme. Maar hoe vind je het juiste evenwicht tussen een kritische analyse van de gang van zaken in Israël en de bewondering voor al het moois dat te zien en te beleven is in dit intrigerende land?

Verhitte discussie
Voor uitgever en redactie van Dominicus-reisgidsen was het  niet de eerste keer, dat zij zich in een dergelijke situatie bevonden. Bij het verschijnen van de Dominicus Birma (Myanmar) ontstond volgens Hoeve een verhitte discussie, waarin zowel de toeristische sector als de actievoerders die zich tegen het regime verzetten, op geheel eigen wijze de inhoud van het boek wilden beïnvloeden.

Scherpe analyse
De uitkomst van die discussie was dat deze gids niet alleen plaats moest bieden aan een enthousiaste beschrijving van de prachtige cultuur, de vriendelijke bevolking en de adembenemende natuur, maar dat er ook ruimte moest zijn voor een scherpe analyse van de politieke situatie.

Hoeve: “Die ruimte kwam er. En op een prominente plek in het boek staat bovendien een foto van oppositieleidster Aung San Suu Kyi, hoewel de douane op het vliegveld daar nogal eens de schaar in wenst te zetten”.


Spanningsveld
Een soortgelijk spanningsveld ontstond volgens de uitgever bij het samenstellen van de stedengids Beijing. In samenwerking met NOC/NSF werd een speciale Olympische editie gemaakt, die te midden van het rumoer in de media over deelname aan de Spelen en de mensenrechten in China werd uitgebracht.

Rechte rug
Ook hier wenste de uitgeverij de rug recht te houden. In het hele boek was daarom informatie over de mensenrechten terug te vinden, over de situatie in Tibet, over de doodstraf en over de onderdrukking van het studentenprotest op het Tiananmen-plein. De sportwereld was hierover, zoals in die periode veelvuldig bleek , ernstig verdeeld.

Ook bij het samenstellen van reisgidsen over landen als Cuba, Bolivia, Libië en Vietnam ontstond discussie over de mate waarin een goede analyse van de maatschappelijke ontwikkelingen een plaats moest krijgen naast de specifiek toeristische informatie.

Belangen wegen
“Steeds moesten daarbij de belangen van bijvoorbeeld nationale verkeersbureaus en touroperators zorgvuldig gewogen worden naast argumenten van journalistieke zorgvuldigheid”, aldus Hoeve.

Westbank
“Ook over de inhoud van een gids over Israël is stevig gediscussieerd. Een aanzienlijk deel van de beoogde afnemers reist immers naar ‘Het Heilige Land’ vanuit een betrokkenheid bij Bijbelse thema’s en sympathie voor Israël. Maar een aantal bezienswaardigheden van Bijbelse aard ligt op de Westbank, nu autonoom Palestijns gebied”.

Duidelijke titel
Al te gemakkelijk zou een reisgids over Israël daardoor volgens Hoeve kunnen verworden tot een promotieverhaal ten behoeve van land, beleid en politiek. Een belangrijk resultaat van de gevoerde discussie is de titel van die de gids uiteindelijk kreeg en waarin nadrukkelijk zowel de staat Israël als de Palestijnse gebieden worden vermeld.

De nieuwe Israël en de Palestijnse gebieden-gids is geschreven door twee historici -Marco Baars en Eric van der Donk- die van meet af aan hebben aangegeven dat naast enthousiasme voor de rijke cultuur, de veelomvattende geschiedenis en de religieuze waarden, óók de gevolgen van het politieke spanningsveld op het toeristische aanbod niet onvermeld konden blijven.

Goede balans
“Voor uitgever en redactie geldt het beginsel dat een Dominicus-gids de lezer en reiziger in staat moet stellen om achter de toeristische façade van het land kijken”, aldus Klaas Jan Hoeve. “Vanuit dat beginsel hoop ik, dat ook in deze gids weer een goede balans is ontstaan tussen een kritische analyse van de gang van zaken in Israël en de bewondering voor al het moois dat te zien en te beleven is in dit intrigerende land.”

Veelzijdig
Ondanks de politieke puzzel is Israël een zeer veelzijdige vakantieland, dat volgens de auteurs zowel in georganiseerd verband als zelfstandig goed kan worden bereisd.

Wegwijzer
De gids wijst daarbij -letterlijk en figuurlijk- de weg: In fascinerend Jeruzalem, het bruisende Tel Aviv, bij de ontdekking van de Dode Zee, de trektocht door de gevarieerde Negev-woestijn en in de lommerrijke heuvels van Galilea. Maar ook bij de verkenning van de oude bijbelse steden Nazareth, Hebron, Jericho en Bethlehem, of een ontspannen verblijf aan de kust van de Rode of Middellandse Zee.

De Israël en de Palestijnse gebieden-gids wordt woensdag 11 maart feestelijke gepresenteerd tijdens een bijeenkomst in Amsterdam.

Informatie
Dominicus Israël en de Palestijnse gebieden
Marco Baars & Eric van der Donk
ISBN 978 90 257 4424 3, Prijs: € 19,95

Natuurlijk te koop bij uw reisboekhandel.